BẢN TIN TUẦN: Thép xây dựng trong "thế kìm": chi phí đầu vào sôi sục, thị trường nội địa ảm đạm

Tuần thứ hai của tháng 11/2025 đã phơi bày một nghịch lý lớn đang siết chặt các doanh nghiệp thép Việt Nam. Trong khi chi phí nguyên liệu đầu vào, đặc biệt là phế liệu nhập khẩu, tăng "nóng" theo diễn biến toàn cầu, thì thị trường thép xây dựng nội địa lại "lạnh" hơn dự kiến. Đa phục hồi chững lại, áp lực tồn kho gia tăng và tâm lý thận trọng bao trùm đang đặt các nhà máy vào một bài toán cân đối vô cùng thách thức.

1. Bức Tranh Ảm Đạm Của Thị Trường Nội Địa

Ghi nhận trong tuần qua cho thấy, đà phục hồi của thị trường thép xây dựng nội địa vẫn "dưới mức kỳ vọng". Trở ngại lớn nhất hiện nay là tâm lý thận trọng đã bao trùm toàn thị trường, xuất phát từ áp lực nguồn cung dồi dào chưa được giải quyết, bất chấp các tín hiệu tích cực như chính sách hỗ trợ từ nhà máy hay tin đồn về các gói kích cầu.

Về phía cầu, tiêu thụ trong tuần chỉ cải thiện ở mức độ nhẹ, chưa thể tạo ra bất kỳ đột biến giao ngay nào. Một kỳ vọng lớn của thị trường là nhu cầu tái thiết, sửa chữa cơ sở hạ tầng và nhà ở dân dụng từ các khu vực bị ảnh hưởng bởi bão lũ cũng chưa đủ mạnh để kích thích thị trường một cách rõ rệt. Nhu cầu này có thể tồn tại, nhưng chưa chuyển hóa thành các đơn hàng lớn tức thời.

Về phía cung, các nhà sản xuất đang đối mặt trực tiếp với bài toán đẩy hàng tồn kho. Thay vì điều chỉnh giảm giá niêm yết – một động thái có thể gây xáo trộn thị trường – nhiều nhà máy chọn giải pháp giữ giá ổn định.

Thay vào đó, họ tập trung tăng cường các chính sách hỗ trợ riêng, chiết khấu nội bộ cho các đại lý và nhà phân phối chiến lược. Giới phân tích cho rằng động thái này nhằm "cứu vãn" doanh số, vốn được ghi nhận là thấp hơn so với cùng kỳ tháng 10/2025.

Số liệu thống kê 9 ngày đầu tháng 11/2025 đã củng cố nhận định về sự sụt giảm sản lượng, khi các nhà máy chủ động điều tiết để phù hợp với sức tiêu thụ yếu.

Trong đó, Hòa Phát (HP) vẫn duy trì vị thế dẫn đầu với sản lượng đạt 70.000 tấn. Các đơn vị có sản lượng trên 10.000 tấn trong kỳ gồm Việt Đức (VGS) với 13.000 tấn và Miền Nam (VMS) với 11.300 tấn. Các nhà máy khác ghi nhận sản lượng đáng kể bao gồm VAS (9.300 tấn), VIS (6.400 tấn), Kyoei (KSVC) (5.900 tấn). VUC và Tisco cùng đạt mức 5.000 tấn, TQIS đạt 4.500 tấn (bao gồm 1.500 tấn gia công) và Việt Nhật (VJS) đạt 2.000 tấn.

Việc sản lượng nội địa duy trì ở mức thấp khi tiêu thụ phục hồi chậm đang tiếp tục gây áp lực lớn lên giá bán và lợi nhuận của doanh nghiệp.

2. "Cơn Sốt" Chi Phí Nguyên Liệu Nhập Khẩu

Trái ngược hoàn toàn với bức tranh ảm đạm của thị trường thành phẩm, thị trường nguyên liệu đầu vào lại đang "sôi sục", đặc biệt là từ Nhật Bản, nhà cung cấp phế liệu lớn nhất cho Việt Nam.

Động lực tăng giá chính đến từ Nhật Bản. Đợt đấu thầu Kanto ngày 11/11 đã chốt thành công lô 20.000 tấn phế liệu H2 ở mức 44.960 Yên/tấn, tăng 644 Yên/tấn so với tháng trước. Đáng chú ý, lô hàng này được xác định sẽ cập bến Việt Nam. Mức giá này, sau khi quy đổi, ước tính tương đương 327-330 USD/tấn CFR Việt Nam.

Ngay sau đó, vào ngày 12/11, nhà sản xuất thép hàng đầu Nhật Bản là Tokyo Steel cũng thông báo tăng giá thu mua phế liệu thêm 500 Yên/tấn. Các diễn biến này đã đẩy giá chào H2 từ Nhật Bản sang Việt Nam lên mức 328-333 USD/tấn CFR.

Dữ liệu hải quan xác nhận nhu cầu phế liệu của Việt Nam là rất lớn. Thống kê tháng 10 cho thấy Việt Nam đã nhập khẩu 564.236 tấn phế liệu (tăng 6,9% so với tháng 9) với trị giá 185,73 triệu USD (tăng 10,2% so với tháng 9).

Lũy kế 10 tháng đầu năm 2025, Việt Nam đã nhập 5,15 triệu tấn (tăng 14,6% về lượng) nhưng trị giá tăng vọt tới 32,6% (đạt 1,67 tỷ USD) so với cùng kỳ năm trước. Sự chênh lệch này cho thấy rõ ràng: các nhà máy Việt Nam đang phải trả giá cao hơn đáng kể cho mỗi tấn phế liệu nhập khẩu.

Việc Việt Nam vẫn chấp nhận mua hàng tại phiên thầu Kanto giá cao, và các doanh nghiệp lớn như VAS, VIS vẫn tích cực nhập khẩu, cho thấy nhu ..."vững vàng" và "cấp thiết", ngay cả khi phải đối mặt với áp lực chi phí.

3. Nghịch Lý Giữa Phế Liệu Nhập Và Nội Địa

Một điểm mấu chốt của thị trường tuần này là sự vênh pha giữa giá phế liệu nhập khẩu và nội địa.

Trong khi giá phế liệu nhập khẩu từ Nhật Bản tăng mạnh, thị trường phế liệu nội địa Việt Nam lại gần như "đi ngang" và chưa có dấu hiệu khởi sắc. Nhu cầu tại khu vực phía Nam có phần tích cực, nhưng khu vực phía Bắc và miền Trung lại chưa cải thiện đáng kể.

Lý giải điều này, một nguồn tin từ nhà máy Việt Nam cho biết: "Hiện đang vào mùa mưa bão... Nhu cầu (thành phẩm) đã chậm lại trong mùa này".

Điều này giải thích tại sao các nhà máy, vốn đang phải dùng chính sách hỗ trợ giá cho đại lý để đẩy hàng tồn kho, không mặn mà tăng giá thu mua phế liệu trong nước. Họ ưu tiên nhập khẩu do yếu tố giá (ở một số thời điểm) và nguồn cung ổn định hơn.

Trong khi đó, phế liệu biển sâu (như từ Mỹ) đang được chào ở mức quá cao, từ 350-353 USD/tấn CFR, nhưng chênh lệch quá lớn so với giá chào mua của Việt Nam (chỉ 330 USD/tấn) khiến các giao dịch này bị "đóng băng".

4. Bối Cảnh Toàn Cầu Phân Hóa Rõ Rệt

Tình hình tại Việt Nam cũng phản ánh sự phân hóa của thị trường phế liệu toàn cầu:

• Thổ Nhĩ Kỳ: Thị trường đang trong thế "giằng co". Giá phế liệu HMS 1/2 (80:20) duy trì ổn định quanh 355.50 USD/tấn CFR. Các nhà cung cấp Mỹ muốn đẩy giá lên 360-365 USD/tấn, nhưng các nhà máy Thổ Nhĩ Kỳ do dự vì nhu cầu thép cây nội địa không ổn định.
• Ấn Độ: Tâm lý thị trường "ảm đạm". Trái ngược với kỳ vọng, giá phế liệu vụn đóng container nhập khẩu giảm 5 USD/tấn, xuống còn 350 USD/tấn CFR Nhava Sheva do nhu cầu thép thành phẩm yếu.
• Brazil: Thị trường ghi nhận sự sụt giảm giá mạnh, giảm từ 50 đến 150 Real/tấn. Các nhà máy đang hạn chế thu mua và kéo dài thời hạn thanh toán lên tới 45 ngày do nhu cầu nội địa yếu.

Tóm lại: Thị trường thép Việt Nam đang đối mặt với một nghịch lý lớn. Các doanh nghiệp bị kẹt giữa hai gọng kìm: chi phí nguyên liệu nhập khẩu bắt buộc (chiếm hơn 53% từ Nhật Bản) tăng mạnh theo xu hướng toàn cầu, trong khi thị trường đầu ra (thép xây dựng) và nguồn phế liệu nội địa vẫn phục hồi chậm chạp. Các doanh nghiệp đang phải "cân não" trong các quyết định mua hàng để cân bằng rủi ro tài chính và biến động giá quốc tế, trong khi thị trường vẫn ở trạng thái chờ đợi một cú hích rõ ràng hơn từ chính sách vĩ mô hoặc sự cải thiện thực tế từ các công trường xây dựng vào giai đoạn cuối năm.